Thụy Điển: 1 tỷ USD để di chuyển thị trấn

Kiruna, một thị trấn ở miền Bắc Thụy Điển, hiện đang được chuyển đi theo đúng nghĩa đen. Nằm ở Lapland, trong vòng Bắc cực, thị trấn gồm 18.000 dân này đang được di dời tới New Kiruna, cách đó khoảng 3,2 km về phía Đông trong dự án kéo dài tới 20 năm.

Một tòa nhà được di chuyển bằng xe tải đặc biệt trên tuyến đại lộ trong Dự án di dời thị trấn Kiruna. (Nguồn: CNN).

Trong khoảng thời gian này, một trung tâm thị trấn mới, các tòa nhà và khoảng 3.000 ngôi nhà sẽ được xây dựng. Nhưng không phải mọi thứ ở thị trấn mới sẽ được xây mới, mà có khoảng 21 tòa nhà thuộc diện di sản của thị trấn này sẽ được vận chuyển bằng đường bộ.

Trong năm nay, 7 tòa nhà cổ kính của thành phố này đã được di dời tới địa điểm mới. Trong khi một số bị tháo dỡ từng viên gạch một để tiện vận chuyển, thì một số khác được vận chuyển “nguyên kiện” trên các xe tải cỡ lớn được chế tạo đặc biệt.

Do tính chất đặc biệt của Dự án di dời này - khi mà các tòa nhà cùng cư dân lần lượt chuyển tới vùng phía Đông - mà Kiruna được đặt tên là “Thị trấn nhiều chân”.

“Thị trấn nhiều chân”

Việc di dời thị trấn bắt đầu xuất hiện kể từ năm 2004 khi mà cư dân nơi đây đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan. Mỏ quặng sắt gần đó - mỏ lớn nhất châu Âu và là nguồn tạo công ăn việc làm chính của thị trấn trong suốt hơn 1 thế kỷ qua - bắt đầu tiềm ẩn nguy hiểm.

Khi Công ty khai khoáng LKAB đào quặng, các vết nứt đã xuất hiện trên nền đất ở nhiều khu vực dân cư. Công ty nhà nước này còn dự báo rằng các vết nứt sẽ còn nghiêm trọng hơn nhiều khi họ cố gắng đào sâu hơn để lấy quặng.

Lúc bấy giờ có 2 phương án được đưa ra, một là đóng cửa khu mỏ có tuổi đời 120 năm này, nhưng 4.000 người dân thị trấn sẽ mất việc.

Bởi vậy, LKAB đã đạt một thỏa thuận với chính quyền thị trấn này để chuyển 6.000 người dân tới sinh sống trong các khu vực không bị ảnh hưởng bởi các vết nứt địa chất.

LKAB sẽ mua lại hết tài sản của người dân ở thị trấn Kiruna cũ, và họ sẽ được lựa chọn mua một căn nhà ở thị trấn mới hoặc chuyển tới vùng khác sinh sống.

Khoảng 95% người dân lựa chọn tới thị trấn mới sau khi nó được di dời. Số còn lại lựa chọn rời khỏi đây, đi xuống khu vực phía Nam để lập nghiệp.

Josefine Ejemalm, phụ trách truyền thông của Công ty LKAB, cho hay nếu Công ty này tiếp tục khai khoáng ở mỏ cũ sau năm 2035, nhiều khu vực khác của thị trấn sẽ bị ảnh hưởng bởi các vết nứt địa chất. Nhưng nếu tiếp tục khai thác thêm khoảng 100 năm nữa, do đào quá sâu vào lòng đất thì hiện tượng này sẽ chấm dứt.

Dự án tỷ USD

Dự án di dời nguyên một thị trấn có chi phí lên tới 1 tỷ USD và số tiền này được LKAB chi trả, bắt đầu khởi động từ năm 2014. Ngày nay, khoảng 300 ngôi nhà đã được xây dựng hoàn tất ở làng Kiruna mới và gần 400 cư dân đã chuyển tới đây.

Tuy nhiên, đến giai đoạn cuối của Dự án, người dân sẽ được chuyển tới đây theo số lượng lớn nhằm tránh tình trạng nhiều người cảm thấy bị “bỏ rơi”.

Trong năm 2018, việc xây dựng sẽ chỉ bắt đầu ở khu vực trung tâm thị trấn mới và các cơ sở hạ tầng quan trọng phục vụ hoạt động kinh doanh, mua sắm. Quá trình này dự kiến kéo dài 2 năm.

Tuy nhiên, do trong khoảng thời gian đó khu vực trung tâm thị trấn cũ vẫn duy trì hoạt động nên người dân sẽ phải di chuyển qua lại giữa thị trấn mới và cũ để mua sắm. Chính điều này khiến các nhà quản lý Dự án lên kế hoạch di dời toàn bộ các dịch vụ, cơ sở hạ tầng kinh doanh ở thị trấn Kiruna cũ tới khu vực mới.

Di dời các tòa nhà

Thách thức lớn nhất trong Dự án này chính là việc di dời các ngôi nhà di sản có tuổi đời hơn 100 năm bằng đường bộ tới thị trấn mới. Tòa nhà đầu tiên trong số này được di dời trên một chiếc xe tải hạng nặng là Arbetarbostaden B5.

Ông Goran Cars, giám đốc phát triển thị trấn Kiruna mới, cho hay việc “nâng ngôi nhà và đặt nó lên một phương tiện giao thông” là công việc cực kỳ tỉ mỉ và khó khăn.

“Chúng tôi nhận ra rằng cần phải di chuyển nó cực kỳ nhẹ nhàng, và phải luôn giữ nó ở độ cao nhất định. Mối khi di chuyển nó đi chỉ sơ suất một chút thì mọi thứ bên trong ngôi nhà bắt đầu đổ vỡ, như cửa kính chẳng hạn” - ông Cars nói.

Được biết một số tòa nhà do có kích cỡ quá lớn để có thể vận chuyển đã phải bị tách ra cẩn thận từng viên gạch một để rồi sau đó lắp ráp lại như cũ ở thị trấn mới.

Tính đến nay, mới chỉ có 2 tòa nhà di sản được tháo dỡ kiểu này. Các tuyến đường đại lộ xung quanh thị trấn tạm thời bị phong tỏa để phục vụ việc di dời các tòa nhà.

Länsmansbostaden, một tòa nhà lịch sử được xây dựng năm 1906 để làm nhà ở cho các sỹ quan cảnh sát đầu tiên của thị trấn Kiruna, là ngôi nhà được di dời toàn bộ gần đây nhất.

Nhiều tòa nhà khác cũng phải chuyển địa điểm tới thị trấn mới trong năm nay, bao gồm sở cảnh sát, một tháp đồng hồ, một nhà thờ được vinh danh là kiến trúc đẹp nhất ở Thụy Điển năm 2001.

Chi phí cho mỗi vụ di dời nhà tổng thể hiện vẫn chưa được công bố, nhưng ông Cars cho hay chi phí này “ngang bằng việc xây dựng mới hoàn toàn”.

Thị trấn ma

Việc xây dựng lại thị trấn Kiruna ở một khu vực mới ở phía Đông thị trấn cũ không có nghĩa rằng thị trấn cũ sẽ trở thành một thị trấn ma không người sinh sống.

“Chúng tôi không muốn có một thị trấn ma nào cả”  - ông Cars nói. Vị quan chức này thêm rằng, dù cho nền các ngôi nhà ở thị trấn cũ bị rạn nứt nhưng phần kiến trúc được xây dựng phía trên mỏ quặng sắt này vẫn vững chắc và an toàn.

Dù đang cấp tập thực hiện việc tái thiết thị trấn mới, nhưng giới chức Kiruna vẫn quyết tâm giữ cho thị trấn mỏ cũ hoạt động, nhờ vào các công nghệ hiện đại thay thế cho nhân lực trong mỏ.

“Số lượng thợ mỏ ngày nay chỉ bằng một nửa so với khoảng những năm 1970” - ông Cars nói và cho biết: “Thách thức lớn nhất với chúng tôi là phải cố gắng phát triển tiếp nền kinh tế xung quanh khu mỏ này. Hiện tại, chúng tôi đang thúc đẩy ngành công nghiệp du lịch tại đây để cải thiện kinh tế”.

Được biết, thị trấn Kiruna vốn nổi tiếng là một trong số những địa điểm quan sát cực quang trên bầu trời Bắc cực, có khung cảnh hết sức thơ mộng và một khách sạn băng nổi tiếng thế giới. Tuy nhiên, việc quan trọng nhất hiện tại vẫn là di dời cư dân thị trấn này tới nơi sống thực sự an toàn.

“Chúng tôi mong muốn lên kế hoạch an sinh cho tất cả mọi cư dân của thị trấn Kiruna” - ông Cars nói và khẳng định: “Việc di chuyển các tòa nhà là công việc hết sức nhạy cảm và cũng cần phải xây dựng các tòa nhà mới sao cho hài hòa với các kiến trúc cũ. Nếu không thị trấn mới sẽ là điều gì đó rất lạ lùng với người dân”.

(Nguồn:daidoanket.vn)
Tin cũ hơn

Tạp chí online

Ebook

Giới thiệu sách

Liên kết website