Đồng Nai mở rộng không gian đô thị gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử

 Cù lao Phố nay là phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: HAC

Vùng đất Đồng Nai gắn liền với tiến trình mở cõi về phương Nam

Theo UBND tỉnh Đồng Nai, việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương xuất phát từ lịch sử hình thành, yêu cầu bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa - lịch sử đặc sắc của dân tộc và thực tiễn phát triển đô thị trên địa bàn tỉnh.

Vùng đất Đồng Nai gắn liền với tiến trình mở cõi về phương Nam của dân tộc Việt Nam. Năm 1698, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh được chúa Nguyễn Phúc Chu cử vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập dinh Trấn Biên, đặt nền móng cho quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Biên Hòa - Đồng Nai ngày nay.

Đây được xem là dấu mốc lịch sử quan trọng trong tiến trình xác lập chủ quyền và tổ chức quản lý hành chính của nhà nước phong kiến Việt Nam đối với vùng đất Nam Bộ.

Đến năm 1808, dưới triều vua Gia Long, dinh Trấn Biên được đổi thành trấn Biên Hòa, trở thành một trong năm trấn thuộc Gia Định thành, với địa giới hành chính rộng lớn bao gồm phần lớn vùng đất thuộc các tỉnh Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây và một phần TPHCM ngày nay.

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử và những lần điều chỉnh địa giới hành chính, vùng đất Đồng Nai vẫn luôn giữ vị trí quan trọng trong quá trình hình thành, phát triển và định hình không gian kinh tế - xã hội của Nam Bộ.

Trong lịch sử phát triển của vùng đất này, Nông Nại đại phố (nay thuộc Cù lao Hiệp Hòa) từng là một trong những thương cảng sầm uất bậc nhất của Nam Bộ vào thế kỷ XVII - XVIII, đóng vai trò trung tâm giao thương quan trọng của khu vực. Truyền thống thương mại, giao lưu kinh tế và văn hóa hình thành từ rất sớm đã tạo nên nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển đô thị của Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay.

Xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị hiện đại, phát triển bền vững

Kế thừa những giá trị lịch sử đó, trong những năm gần đây Đồng Nai đã đẩy mạnh quá trình đô thị hóa, phát triển kết cấu hạ tầng và mở rộng không gian đô thị với nhiều quy hoạch mang tầm chiến lược. Việc đầu tư các công trình hạ tầng động lực như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống cao tốc và các trục giao thông liên vùng đang từng bước tạo nên diện mạo mới cho hệ thống đô thị của tỉnh, hướng tới mục tiêu xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị hiện đại, phát triển bền vững và đủ điều kiện trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Nói về vùng đất hơn 325 năm hình thành và phát triển, ông Nguyễn Kim Long - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai - cho biết: Đồng Nai là một trong những chiếc nôi mở cõi phương Nam; là nơi giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa, tín ngưỡng, thương mại; đồng thời cũng là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Chính vì vậy, Đồng Nai không phát triển bằng cách rời bỏ căn cốt của mình, mà phát triển trên nền tảng của chính căn cốt ấy.

Nếu được tổ chức theo mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai sẽ có thêm điều kiện, thêm cơ chế và thêm dư địa để kết hợp hài hòa giữa hiện đại hóa với gìn giữ, giữa tăng trưởng nhanh với phát triển bền vững, giữa mở rộng không gian đô thị với bảo tồn các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc. Khi đó, Đồng Nai sẽ không chỉ là một đô thị lớn về quy mô, mà còn là một đô thị có chiều sâu, có bản lĩnh và có bản sắc riêng.