Bộ Xây dựng và ADB thúc đẩy hợp tác chiến lược, phát triển hạ tầng đồng bộ, bền vững giai đoạn 2027-2031

Quang cảnh buổi làm việc

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Lê Hồng Vinh đánh giá cao quan hệ hợp tác chặt chẽ, hiệu quả giữa Việt Nam nói chung, Bộ Xây dựng nói riêng với ADB trong thời gian qua, đồng thời nhấn mạnh, hiện nay Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, có tính kết nối cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và thích ứng với những thách thức ngày càng gia tăng từ biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh đó, sự đồng hành của ADB thông qua các nguồn lực tài chính, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ tri thức, kinh nghiệm quốc tế ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Trong đó, việc xây dựng CPS giai đoạn 2027-2031 là cơ sở để hai bên xác định các lĩnh vực hợp tác ưu tiên, bảo đảm định hướng hỗ trợ của ADB phù hợp với yêu cầu phát triển của Việt Nam, đặc biệt trong phát triển hạ tầng, nâng cao năng suất và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo Thứ trưởng Lê Hồng Vinh, sự hỗ trợ của ADB không chỉ có ý nghĩa về nguồn lực tài chính mà còn ở khả năng tham gia hoạch định chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và thông lệ quốc tế, hỗ trợ chuẩn bị, thiết kế dự án, huy động tài chính khí hậu, nâng cao năng lực và phát triển các giải pháp tài chính, kỹ thuật phù hợp. Đây là những nội dung thiết thực để Bộ Xây dựng và ADB cụ thể hóa các ưu tiên phát triển của Việt Nam trong CPS giai đoạn 2027–2031.

Trên tinh thần đó, Thứ trưởng Lê Hồng Vinh đề nghị hai bên trao đổi cởi mở, thực chất, xác định rõ những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác và từng bước hình thành các chương trình, dự án cụ thể, đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Xây dựng và đất nước.

Thay mặt Đoàn công tác ADB, Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam Scott Roberts khẳng định ADB mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế có năng suất và giá trị gia tăng cao hơn. Theo ông, phát triển hạ tầng trong giai đoạn tới cần chuyển từ cách tiếp cận đầu tư các công trình riêng lẻ sang phát triển hệ thống đồng bộ, tích hợp, phát thải thấp và có khả năng chống chịu trước tác động của biến đổi khí hậu.

ADB định hướng lựa chọn những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng rõ rệt, phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và nhu cầu phát triển của Bộ Xây dựng, trong đó có giao thông và logistics, phát triển đô thị, cấp nước, xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn, quy hoạch liên vùng, vận hành và bảo trì hạ tầng. Cùng với đầu tư xây dựng công trình, ADB đặc biệt quan tâm đến nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị dự án, năng lực quản lý và hiệu quả khai thác các hệ thống hạ tầng sau đầu tư.

Trình bày về dự thảo CPS giai đoạn 2027-2031, đại diện nhóm chuyên gia kinh tế ADB cho biết, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu giải quyết đồng thời 6 vấn đề trọng tâm: nâng cao năng lực quản trị và phát triển doanh nghiệp trong nước; tăng cường đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; huy động hiệu quả các nguồn vốn đầu tư và vốn dài hạn; hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực chuẩn bị, thực hiện dự án và cải thiện cơ chế, chính sách.

Theo ADB, yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam là chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào các yếu tố đầu vào sang mô hình lấy năng suất, đổi mới sáng tạo, hiệu quả hạ tầng và phát triển bền vững làm động lực. Quá trình này không chỉ đòi hỏi nguồn lực đầu tư mà còn cần nâng cao chất lượng thể chế, năng lực quản lý, vận hành hệ thống và chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm tính bao trùm và khả năng duy trì tăng trưởng trong dài hạn.

Trên cơ sở đó, dự thảo CPS được xây dựng với 3 trụ cột chiến lược có mối quan hệ bổ trợ lẫn nhau. Trụ cột thứ nhất là thúc đẩy tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và vai trò dẫn dắt của khu vực kinh tế, chú trọng nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và tăng cường liên kết với khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). ADB cho rằng Việt Nam cần tiếp tục cải thiện khả năng tham gia chuỗi giá trị, nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, từng bước chuyển từ các khâu gia công, lắp ráp sang những hoạt động có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.

Trụ cột thứ hai là phát triển hạ tầng kết nối đồng bộ. ADB đề xuất chuyển mạnh từ tư duy đầu tư từng công trình riêng lẻ sang cách tiếp cận hệ thống và mạng lưới tích hợp, kết nối giao thông, logistics, đô thị, năng lượng, cấp nước và các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu. Việc lựa chọn dự án cần được xem xét trên cơ sở khả năng đóng góp vào tăng năng suất, tạo việc làm, nâng cao năng lực kết nối, bảo đảm khả năng chi trả và mức độ sẵn sàng triển khai. Đây cũng là lĩnh vực có vai trò đặc biệt quan trọng của Bộ Xây dựng trong định hướng hợp tác giữa hai bên.

Trụ cột thứ ba tập trung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, gắn phát triển kỹ năng với yêu cầu quản lý, vận hành và bảo trì các hệ thống hạ tầng. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào nguồn lực bên ngoài và bảo đảm hiệu quả khai thác công trình trong suốt vòng đời.

Ba trụ cột được lồng ghép xuyên suốt với hai định hướng quan trọng là phát triển xanh, phát thải thấp, tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và thúc đẩy hợp tác, hội nhập khu vực. ADB đồng thời nhấn mạnh vai trò của hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thực thi và cải thiện chất lượng chuẩn bị dự án. Trong đó, việc phối hợp ngay từ giai đoạn đầu để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi, đánh giá tác động môi trường - xã hội, công tác đấu thầu và các điều kiện triển khai được xem là yếu tố quyết định đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Về huy động nguồn lực, ADB cho rằng nguồn vốn từ một tổ chức phát triển riêng lẻ khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư ngày càng lớn. Do đó, vai trò của ADB không chỉ dừng ở cung cấp vốn mà còn là xúc tác, kết nối và huy động thêm nguồn lực từ khu vực tư nhân, các đối tác phát triển thông qua nhiều công cụ tài chính và hình thức hợp tác, trong đó có đối tác công - tư (PPP). Các chương trình hỗ trợ cần được lựa chọn có trọng tâm, dựa trên nhu cầu và cam kết của Chính phủ, các bộ, ngành, đồng thời phát huy rõ lợi thế và giá trị bổ sung của ADB, tạo tác động lan tỏa và bền vững.

Trao đổi sâu hơn về các lĩnh vực hợp tác cụ thể, đại diện ADB đề xuất hai bên nghiên cứu lựa chọn những tiểu lĩnh vực và địa bàn có khả năng tạo giá trị gia tăng thiết thực trong ngành Xây dựng. Một số lĩnh vực được quan tâm gồm cấp nước, xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn và phát triển hạ tầng đô thị. Theo đại diện ADB, danh mục dự án trong lĩnh vực cấp nước và phát triển đô thị tại Việt Nam hiện còn hạn chế, do đó ADB mong muốn phối hợp với Bộ Xây dựng xác định, xây dựng các dự án tiềm năng để xem xét hỗ trợ trong thời gian tới.

Tại buổi làm việc, theo sự chủ trì của Thứ trưởng Lê Hồng Vinh, lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng trao đổi, đề xuất các lĩnh vực ưu tiên, trọng tâm trong hợp tác, phát triển của ngành Xây dựng thời gian tới.

Kết thúc buổi làm việc, Thứ trưởng Lê Hồng Vinh và Giám đốc Quốc gia ADB tại Việt Nam Scott Roberts nhất trí sẽ tiếp tục tăng cường trao đổi, tổ chức các cuộc làm việc chuyên sâu giữa các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng và nhóm chuyên gia ADB để xác định lĩnh vực ưu tiên, nhu cầu hỗ trợ và xây dựng danh mục dự án tiềm năng. Đây là cơ sở quan trọng để hoàn thiện CPS giai đoạn 2027-2031, phát huy hiệu quả nguồn lực tài chính, kỹ thuật và tri thức của ADB, góp phần phát triển hệ thống hạ tầng Việt Nam đồng bộ, hiện đại, bền vững và tăng cường kết nối với khu vực, quốc tế.