Bộ Xây dựng lấy ý kiến góp ý hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Cấp, thoát nước

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh, cấp nước sạch, thoát nước và xử lý nước thải là những dịch vụ thiết yếu, gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, an sinh xã hội, hoạt động sản xuất, phát triển đô thị, nông thôn và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, các quy định hiện hành còn phân tán ở nhiều luật; một số vấn đề về quy hoạch, đầu tư đồng bộ, tổ chức dịch vụ, trách nhiệm quản lý và cơ chế tài chính chưa được điều chỉnh thống nhất. Cùng với đó, biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm nhập mặn, ô nhiễm nguồn nước và ngập úng đô thị đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao về an toàn, dự phòng và khả năng chống chịu của hệ thống.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn phát biểu tại hội thảo

Từ yêu cầu thực tiễn, việc xây dựng Luật Cấp, thoát nước nhằm hình thành khuôn khổ pháp lý thống nhất, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đơn vị cung cấp dịch vụ và người sử dụng; thúc đẩy đầu tư đồng bộ, bảo đảm dịch vụ an toàn, liên tục, hiệu quả và khả năng tiếp cận phù hợp.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, quá trình xây dựng dự án Luật đã được Bộ Xây dựng triển khai từ năm 2023, qua các bước tổng kết thi hành pháp luật, nhận diện vướng mắc, đề xuất chính sách và cụ thể hóa thành các quy định trong dự thảo. Năm 2026, Bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ chính sách để phù hợp với địa giới hành chính mới, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và hệ thống pháp luật liên quan; đồng thời xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật để xem xét tính đồng bộ, khả thi.

“Dự thảo Luật hiện gồm 8 chương, 57 điều, cụ thể hóa ba nhóm chính sách lớn: phát triển cấp, thoát nước đồng bộ, thống nhất, hiệu quả theo chiến lược, quy hoạch và kế hoạch; quản lý, vận hành, khai thác hệ thống cấp, thoát nước; bảo đảm nguồn lực phát triển lĩnh vực cấp, thoát nước. Các nội dung điều chỉnh bao quát từ quy hoạch, đầu tư hệ thống, tổ chức vùng cấp nước và lưu vực thoát nước đến quản lý vận hành, chất lượng dịch vụ, giá, chuyển đổi số và trách nhiệm quản lý nhà nước”  - Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho biết.

Định hướng thảo luận tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đề nghị các đại biểu tập trung vào những vấn đề trọng tâm, trong đó có thống nhất đầu mối quản lý nhà nước; tích hợp nội dung cấp, thoát nước trong quy hoạch; lập kế hoạch phát triển cấp, thoát nước cấp tỉnh; tổ chức hệ thống theo vùng cấp nước, vùng phục vụ và lưu vực thoát nước; đáp ứng nhu cầu sử dụng nước biến động; duy trì dịch vụ khi di dời mạng lưới để thực hiện dự án giao thông; chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu; hoàn thiện phương pháp định giá; thúc đẩy đầu tư PPP trong thu gom, xử lý nước thải và bảo đảm chuyển tiếp khi thay đổi địa giới, tổ chức quản lý.

Tại hội thảo, các đại biểu nhất trí cao với sự cần thiết ban hành Luật Cấp, thoát nước, đồng thời góp ý rằng dự thảo cần tiếp tục làm rõ hơn những vấn đề đang gây vướng mắc trong thực tiễn, nhất là các nội dung liên quan trực tiếp đến an toàn cấp nước, trách nhiệm quản lý, cơ chế đầu tư và khả năng duy trì hoạt động của doanh nghiệp.

Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là bảo đảm an ninh nguồn nước và cấp nước an toàn, trong đó xác định rõ nguyên tắc ưu tiên nước sinh hoạt khi xảy ra xung đột giữa yêu cầu điều tiết nguồn nước phục vụ thủy lợi và nhu cầu cấp nước cho người dân; đồng thời làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương và đơn vị cấp nước trong xây dựng, thẩm định, tổ chức thực hiện kế hoạch cấp nước an toàn, nhất là khi xảy ra tình huống khẩn cấp, sự cố bất thường.

Đại biểu cũng đề nghị khái niệm nước sạch cần được dẫn chiếu hoặc quy định thống nhất với các tiêu chuẩn Việt Nam có liên quan; nghiên cứu làm rõ tiêu chí đối với nước uống trực tiếp tại vòi. Cùng với đó, cần quy định cụ thể hơn về kiểm soát chất lượng nước sau đồng hồ, nhất là tại các khu chung cư, nơi có hệ thống bể chứa, bồn chứa và đường ống nội bộ, nhằm bảo đảm chất lượng nước đến người sử dụng.

Từ thực tiễn tại một số địa phương xuất hiện tình trạng công trình cấp nước trong các khu đô thị mới sau khi bàn giao đã bộc lộ một số hạn chế, các đại biểu đề xuất cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa chủ đầu tư dự án và đơn vị cấp nước từ khâu thiết kế, thi công, nghiệm thu đến bàn giao, bảo đảm công trình đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành trước khi đưa vào khai thác.

Vấn đề di dời công trình cấp nước khi triển khai dự án giao thông cũng nhận được nhiều ý kiến góp ý, đề nghị dự thảo làm rõ  hơn nguyên tắc xác định trách nhiệm, phương thức bồi thường, hỗ trợ và nguồn kinh phí di dời. Bên cạnh đó, cần bảo đảm việc điều chỉnh vùng cấp nước có căn cứ rõ ràng, công khai, công bằng, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của đơn vị đã được giao vùng phục vụ và đầu tư hệ thống.

Đối với hệ thống thoát nước, xử lý nước thải, các đại biểu nêu lên sự cần thiết gắn nhà máy xử lý với mạng lưới thu gom, tránh tình trạng nhà máy đã được đầu tư nhưng thiếu nguồn nước thải để vận hành hiệu quả. Vấn đề ngập úng đô thị và xử lý bùn thải cũng cần được quan tâm đúng mức, bởi đây là những thách thức ngày càng lớn nhưng nguồn lực thực hiện còn hạn chế. Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu cơ chế huy động vốn, chính sách khuyến khích đầu tư và phương thức xác định giá dịch vụ phù hợp, tạo nguồn thu ổn định cho hoạt động thu gom, xử lý nước thải.

Các doanh nghiệp thoát nước cũng đề xuất bổ sung cơ chế xử lý đối với cơ sở cố tình xả nước thải vượt giới hạn tiếp nhận, gây ảnh hưởng đến hệ thống thu gom, xử lý và chất lượng nguồn nước. Bên cạnh đó, các địa phương đề nghị làm rõ nguồn kinh phí lập kế hoạch phát triển cấp, thoát nước cấp tỉnh; xác định cơ quan chuyên môn chủ trì và trách nhiệm thuê tư vấn khi cần thiết; ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin tại các khu đô thị mới, khu dân cư mới; cụ thể hóa chính sách ưu tiên, khuyến khích và hỗ trợ doanh nghiệp, tránh quy định chung chung mà chưa xác định rõ đối tượng, hình thức và lợi ích được thụ hưởng.

Phát biểu trao đổi và kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đánh giá cao các ý kiến góp ý tại hội thảo, đồng thời chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tổng hợp, tiếp thu, giải trình đầy đủ; tiếp tục rà soát từng điều, khoản, nhất là những vấn đề còn có cách hiểu khác nhau hoặc phát sinh vướng mắc từ thực tiễn. Các góp ý cần được xem xét trên cơ sở bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Cấp, thoát nước với pháp luật về xây dựng, tài nguyên nước, thủy lợi, môi trường, giá và các lĩnh vực liên quan.

“Mục tiêu hoàn thiện dự thảo Luật Cấp, thoát nước không chỉ là bổ sung quy định mà quan trọng hơn là xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền, điều kiện thực hiện và nguồn lực bảo đảm. Các cơ chế phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân; vừa tạo điều kiện thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, vừa bảo đảm chất lượng, tính liên tục và khả năng tiếp cận dịch vụ cấp, thoát nước” - Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh và cho biết đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, hướng tới xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển bền vững lĩnh vực cấp, thoát nước trong giai đoạn mới.

Sau hội thảo này, Bộ Xây dựng tiếp tục tổ chức hội thảo với nội dung tương tự, tại Thành phố Hồ Chí Minh để tổng hợp các ý kiến của địa phương, doanh nghiệp hoạt động ở khu vực phía Nam góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Cấp thoát nước, trước gửi Bộ Tư pháp thẩm định để trình Chính phủ theo quy định.