Quy hoạch tổng thể Thủ đô: Mở rộng không gian, giải phóng các nguồn lực phát triển

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn trình bày báo cáo

Xử lý các điểm nghẽn về hạ tầng giao thông, ngập úng, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường

Cụ thể, về xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết: Trên cơ sở hợp nhất Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, phương pháp tiếp cận lần này sẽ khắc phục được các nhược điểm của các quy hoạch trong giai đoạn trước đây. Trước đây, Quy hoạch chung Thủ đô cũng như quá trình phát triển Thủ đô gắn với vùng Thủ đô, tiếp giáp với 10 tỉnh, thành trong vùng. Sau sáp nhập Hà Nội tiếp giáp với 05 tỉnh và được xác định là hạt nhân vùng. Quy hoạch tổng thể Thủ đô sẽ được nghiên cứu mở rộng các không gian tương tác với các vùng Đồng bằng sông Hồng, Trung du miền núi phía Bắc cũng như vùng đô thị Hà Nội.

Ngoài các nội dung Vùng, Quy hoạch phát triển Thủ đô phải xử lý được các điểm nghẽn của Thủ đô liên quan tới hạ tầng giao thông, ngập lụt, trật tự đô thị cũng như ô nhiễm môi trường, cụ thể:

Về chống ngập úng:

Quy hoạch xây dựng các công trình ngầm, giao thông ngầm đồng bộ với hệ thống giao thông vành đai, hướng tâm và xuyên tâm, kết hợp hệ thống thu gom nước ngầm, bể ngầm chống ngập úng và các trạm bơm. Quy hoạch hệ thống không gian ngầm đa năng theo mô hình TOD.

Bổ sung các hồ điều hòa trữ nước, thoát nước, chống úng ngập tại những khu vực có cốt nền thấp; Xây dựng các trạm bơm công suất lớn; mở rộng một số đoạn, tuyến sông thuộc Vành đai xanh, hành lang xanh, bãi sông...

Các giải pháp cấp bách: hoàn thiện xây dựng hệ thống hồ điều hòa, hệ thống mang lưới thoát nước, trạm bơm để thoát ra các sông Hồng, sông Đáy... kết hợp rà soát thay thế, nạo vét hệ thống thoát nước hiện có trong khu vực nội đô. Về lâu dài xây dựng các hệ thống bể chứa nước ngầm hệ thống thoát nước ngầm dọc các trục hướng tâm, vành đai để thoát ra các hồ xây dựng mới tại khu vực ngoại thành như: Chương Mỹ, Ứng Hòa, Thạch Thất, Quốc Oai.

Về giải quyết tắc nghẽn giao thông:

Bổ sung các tuyến kết nối giao thông đường bộ và đường sắt liên vùng với các tỉnh xung quanh Hà Nội; Phối hợp triển khai các dự án trọng điểm quốc gia đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn... bổ sung quy hoạch định hướng phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo hướng tăng cường các trục liên kết với các đô thị, tỉnh, thành lân cận. Nghiên cứu đường sắt đô thị ngầm từ Vành đai 3 trở vào nội đô, hệ thống TOD, bãi đỗ xe ngầm, thương mại dịch vụ tối ưu hóa sử dụng đất xung quanh các nhà ga.

Quy hoạch bổ sung tăng cường hệ thống giao thông liên khu vực (cấu trúc mạng ô bàn cờ) liên kết các khu đô thị mới, đô thị cũ, kết hợp cải tạo, tái thiết xây dựng lại các ô phố cũ xập xệ, khu ổ chuột, để giải phóng tình trạng ách tắc giao thông cục bộ trong nội đô.

Quy hoạch bổ sung các cầu lớn bắc qua sông Hồng để mở rộng không gian phát triển đô thị. Cải tạo và mở rộng các tuyến đường hiện hữu, đường giao thông hướng tâm theo 09 trục động lực. Rà soát quy hoạch Sân bay quốc tế Nội Bài. Nghiên cứu đưa các sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc vào khai thác lưỡng dụng, dự trữ quỹ đất tại khu vưc phía Nam (Ứng Hòa) để xây dựng sân bay thứ 2 vùng Thủ đô.

Các giải pháp cấp bách: xây dựng đồng bộ hệ thống trục Vành đai 1, 2, 5, 4... các trục hướng tâm: Xuân Mai - Tôn Thất Tùng, QL1A theo quy hoạch, tổ chức lại các nút giao thông các điểm đấu nối kết hợp kiểm soát camera AI hạn chế phương tiện giao thông vào các khu vực vành đai 1 vành đai 2 theo lộ trình,hoàn thành trong giai đoạn 2026-2030.

Về giải quyết về ô nhiễm môi trường:

Rà soát quy hoạch xử lý chất thải rắn Thủ đô; đề xuất tăng hoặc giảm địa điểm, quy mô, yêu cầu công nghệ xử lý. Nghiên cứu quy hoạch dây chuyền xử lý rác thải, nước thải; phân loại rác thải; rà soát bổ sung địa điểm, quy mô các khu xử lý nước thải đồng bộ với quy hoạch phát triển đô thị theo cấu trúc mới.

Rà soát quy hoạch khu vực Hành lang xanh, vành đai xanh các sông: Đáy, Tích, Nhuệ, Tô Lịch,… có giải pháp khơi thông dòng chảy, tuần hoàn làm sạch nước, xử lý ngăn thoát nước thải trực tiếp bằng hệ thống đường ống thu gom kết hợp đường, đê; bổ sung xây dựng các hồ lớn điều hòa; công viên rừng, TDTT, môi trường sinh thái dọc các con sông, hành lang xanh và nêm xanh.

Hoàn thiện thể chế vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn

Về xây dựng thể chế phát triển Thủ đô, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, thời gian tới là giai đoạn phát triển rất quan trọng với các yêu cầu cao hơn rất nhiều về tốc độ tăng trưởng, phải thực hiện các mục tiêu đột phá tại Nghị quyết Đại hội đảng 14, các Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển khoa học - công nghệ, pháp luật, kinh tế tư nhân, năng lượng… và đặc biệt là việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm của Thủ đô. Do đó, cần nghiên cứu, đề xuất sửa đổi Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô năm 2024 nhằm hoàn thiện thể chế vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô; trở thành lợi thế cạnh tranh khu vực và quốc tế, tạo nền tảng chính trị, pháp lý vững chắc để giải quyết các điểm nghẽn, quản trị rủi ro và kiến tạo phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế "hai con số" trong kỷ nguyên mới.

Cụ thể, xây dựng, phát triển Thủ đô với 3 quan điểm

Thứ nhất, quan điểm định vị, chức năng của Thủ đô: Xây dựng Thủ đô Hà Nội "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế; dẫn đầu cả nước, vươn tầm khu vực và quốc tế về văn hoá, khoa học, giáo dục, y tế; trở thành Thủ đô kết nối toàn cầu. "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" là trung tâm của mọi định hướng phát triển, là nguồn lực nội sinh, căn cốt hình thành bản lĩnh, trí tuệ, nền tảng để phát triển Thủ đô.

Thứ hai, quan điểm về xây dựng thể chế và quản trị: Xây dựng Quy hoạch tổng thể dài hạn, tầm nhìn 100 năm và Thủ đô với xác lập thể chế đặc thù, vượt trội, ưu việt, đủ thẩm quyền và năng lực giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, Vùng Thủ đô. Thực hiện phân cấp, phân quyền tối đa, toàn diện, gắn với cơ chế, chính sách đặc thù để Thủ đô chủ động huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho xây dựng và phát triển với phương châm "Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm.

Thứ ba, quan điểm về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của Thủ đô: Đổi mới phương thức lãnh đạo với "4 trụ cột"; trong sạch, vững mạnh, nêu gương, hành động, trách nhiệm; thật sự tiêu biểu, mẫu mực về bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu.

Về định hướng chiến lược, xác định 5 định hướng:

Thứ nhất, phát triển đô thị theo mô hình đa tầng - đa lớp, đa cực - đa trung tâm, lấy hạ tầng chiến lược và giao thông đa phương thức làm trục dẫn dắt quy hoạch và liên kết phát triển Vùng.

Thứ hai, phát triển Thủ đô "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", hướng tới "Văn minh - Hiện đại - Bền vững" với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu; đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển, thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực lâu dài của Thủ đô

Thứ ba, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội cho Thủ đô, tạo không gian thể chế mới để Hà Nội chủ động thí điểm, thử nghiệm các mô hình quản trị, chính sách phát triển mới. Kiến tạo mô hình quản trị Thủ đô hiện đại, tiên tiến, đặc thù và toàn diện, đủ năng lực điều phối, dẫn dắt và giải quyết hiệu quả những vấn đề đô thị lớn, đồng thời mở ra tầm nhìn phát triển dài hạn, bền vững.

Thứ tư, phát triển Thủ đô dựa trên mô hình tăng trưởng mới, lấy Văn hóa làm trung tâm; khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng; từng bước đưa Thủ đô trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ số và kinh tế số hàng đầu, đóng vai trò dẫn dắt quốc gia và vươn tầm khu vực, thế giới.

Thứ năm, bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, tạo nền tảng ổn định cho phát triển bền vững Thủ đô. Phát triển Thủ đô có tính hội nhập quốc tế sâu rộng; nâng cao vị thế, uy tín và hình ảnh của Thủ đô, trở thành "Thủ đô kết nối toàn cầu".