TP.Hồ Chí Minh: Hoàn thiện đồ án quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, tư duy phát triển tổng thể

Tham dự có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh cùng đại diện lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và sở, ban, ngành Thành phố. PGS.TS.KTS Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (VIUP) đại diện đơn vị Tư vấn trình bày đồ án tại cuộc họp.

Tái cấu trúc không gian phát triển, tạo nền tảng cho siêu đô thị toàn cầu

Phát biểu định hướng nội dung trao đổi tại cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồ án quy hoạch với tầm nhìn dài hạn, tư duy phát triển tổng thể, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa các lĩnh vực và các cấp quy hoạch. Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, đóng góp ý kiến chuyên sâu, làm rõ những vấn đề về cơ sở pháp lý, tổ chức không gian và định hướng phát triển, qua đó bảo đảm đồ án vừa đáp ứng yêu cầu phát triển Thành phố trong giai đoạn mới, vừa có tính khả thi cao trong quá trình triển khai. Đặc biệt, quy hoạch cần có giải pháp phù hợp để giải quyết những thách thức lớn, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực thúc đẩy Thành phố phát triển nhanh, bền vững.

 Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được phát biểu định hướng cuộc họp

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện đơn vị Tư vấn cho biết, dự thảo Quy hoạch tổng thể được lập trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.Hồ Chí Minh định hướng tổ chức lại toàn diện không gian đô thị theo mô hình mới, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng khu vực, tăng cường liên kết vùng và hình thành các động lực tăng trưởng mới, hướng đến mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ hàng đầu khu vực châu Á.

Toàn cảnh cuộc họp

TP.Hồ Chí Minh có diện tích tự nhiên gần 6.800 km², được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp; lấy con người làm trung tâm, đổi mới sáng tạo làm động lực, hạ tầng xanh và hạ tầng số làm nền tảng.

Thay vì tập trung nguồn lực vào khu vực lõi truyền thống, Thành phố tổ chức lại không gian phát triển theo hướng hình thành các cực tăng trưởng có chức năng chuyên biệt, liên kết chặt chẽ bằng hệ thống hạ tầng giao thông và các hành lang kinh tế. Trong đó, 5 cực động lực gồm: Cực lõi trung tâm quốc tế Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm, phát triển tài chính quốc tế, quản trị, dịch vụ cao cấp và văn hóa sáng tạo; cực đổi mới sáng tạo phía Đông, kết nối Thủ Đức - Tân Uyên - Long Thành, tập trung trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, nghiên cứu và phát triển, giáo dục đại học; cực công nghiệp - logistics phía Bắc, gắn với hành lang Bình Dương - Bàu Bàng, hướng đến sản xuất tiên tiến và phân phối hàng hóa cấp vùng; cực cảng biển - thương mại tự do - năng lượng phía Nam, kết nối Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và Vũng Tàu cùng cực kinh tế biển, du lịch Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm, phát triển du lịch quốc tế, nghỉ dưỡng và các dịch vụ kinh tế đại dương.

Mô hình siêu đô thị kỷ nguyên mới

Cùng với 5 cực động lực, dự thảo quy hoạch đề xuất hình thành 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản lý phát triển nhằm phân bổ lại dân cư, việc làm, hạ tầng xã hội, hạn chế tình trạng tập trung quá mức tại khu vực trung tâm, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng của từng địa bàn.

Về mục tiêu phát triển, dự thảo đặt ra yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10%/năm trở lên; đến năm 2030, quy mô GRDP dự kiến đạt khoảng 200-225 tỷ đô la Mỹ, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 14.500 đô la Mỹ; đến năm 2045, quy mô GRDP hướng đến khoảng 1.300-1.700 tỷ đô la Mỹ, bình quân đầu người khoảng 75.000 đô la Mỹ. Tỷ trọng kinh tế số trong GRDP phấn đấu đạt khoảng 40% vào năm 2030 và 60% vào năm 2035.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, quy hoạch xác định công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao, logistics, tài chính quốc tế, kinh tế biển, du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo là những trụ cột quan trọng.

Thành phố nghiên cứu thiết lập các khu vực có cơ chế đặc thù, tạo không gian thử nghiệm chính sách và thu hút nguồn lực đầu tư, gồm Trung tâm Tài chính Quốc tế TP.Hồ Chí Minh; khu thương mại tự do gắn với cụm cảng biển phía Nam; trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia tại Phú Mỹ - Cái Mép - Long Sơn; các khu công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo; khu phát triển thương mại – văn hóa Rạch Chiếc - Thanh Đa và đặc khu Côn Đảo.

Hạ tầng giao thông được xác định là xương sống của mô hình phát triển mới, trong đó đường sắt đô thị giữ vai trò chủ đạo trong tổ chức không gian theo mô hình TOD, gắn phát triển đô thị với giao thông công cộng. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị vào năm 2030, hướng đến mạng lưới dài hạn khoảng 961 km metro và 450 km đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất; đồng thời đẩy nhanh việc hoàn thiện các tuyến vành đai, cao tốc liên vùng, tăng cường kết nối sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay Long Thành với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Mô hình siêu đô thị kỷ nguyên mới

Song song đó, Thành phố định hướng khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian biển, không gian tầm thấp và quỹ đất dự trữ dài hạn; đồng thời chuyển từ tư duy “thoát nước nhanh, chống ngập thụ động” sang “quản lý rủi ro ngập tổng hợp”. Theo đó, hình thành hệ thống chống ngập đa tầng, quản lý theo lưu vực, kết hợp các giải pháp bảo vệ, thích ứng, trữ nước, tiêu thoát nước và phục hồi sinh thái, chủ động ứng phó với mưa lớn, triều cường, lũ và sụt lún.

Quy hoạch cũng nghiên cứu bổ sung các sân bay chuyên dùng tại Đất Đỏ, Gò Găng và khu vực Dầu Tiếng, tích hợp các bãi đáp trực thăng tại những vị trí phù hợp nhằm phục vụ vận tải, du lịch, cấp cứu y tế và cứu hộ, cứu nạn.

Ngoài ra, Thành phố định hướng khai thác hợp lý không gian ngầm, không gian biển, không gian tầm thấp và quỹ đất dự trữ dài hạn; chuyển từ tư duy chống ngập thụ động sang quản lý tổng hợp rủi ro ngập theo lưu vực, phát triển đô thị bọt biển, bảo vệ hành lang sông, hệ sinh thái biển và rừng ngập mặn Cần Giờ; thúc đẩy năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Viện trưởng VIUP Hoàng Vĩnh Hưng báo cáo tại cuộc họp

Qua xem xét đề án và báo cáo thẩm định, các nội dung trọng tâm được đặt ra là nâng cao năng lực phát triển kinh tế, tổ chức lại không gian hợp lý, tăng cường kết nối vùng, liên vùng và quốc tế, đồng thời nâng cao chất lượng sống của người dân. Quy hoạch vì vậy không chỉ dừng lại ở việc phân bổ không gian, hạ tầng và các khu chức năng, mà còn phải bảo đảm khả năng chuyển hóa các định hướng chiến lược thành công cụ quản lý nhà nước, có chỉ tiêu cụ thể, lộ trình thực hiện và tính khả thi trong dài hạn.

Trên cơ sở đó, Thành phố tiếp tục tổng hợp, giải trình, tiếp thu các ý kiến thẩm định để hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đồ án vừa thể hiện được tầm nhìn phát triển dài hạn, vừa có tính thống nhất, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý một siêu đô thị có quy mô, tính chất và cấu trúc không gian mới.

Rà soát, hoàn thiện đồ án quy hoạch với tầm nhìn dài hạn

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành Trung ương đã tập trung góp ý về cơ sở pháp lý, phương pháp tổ chức không gian, tính liên kết giữa các cấp quy hoạch và khả năng triển khai trong thực tiễn.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, xuyên suốt của quy hoạch trong toàn bộ quá trình phát triển; cụ thể hóa các chủ trương, chính sách và định hướng đối với từng cấp, từng khu vực để nâng cao hiệu quả quản lý, tránh tình trạng nghiên cứu rời rạc hoặc khó khăn khi tổ chức thực hiện.

Đối với mô hình đa cực, đa trung tâm, cần làm rõ mối quan hệ chức năng giữa các cực tăng trưởng, hệ thống đô thị, điểm dân cư và các khu vực phát triển; xác định cụ thể vai trò, phạm vi, ranh giới của từng không gian, bảo đảm các cực có sự liên kết thực chất, đồng thời kiểm soát quá trình mở rộng đô thị, hạn chế phát triển dàn trải.

 Đại diện các bộ, ngành đóng góp ý kiến tại cuộc họp

Các bộ, ngành cũng lưu ý việc rà soát, làm rõ mối quan hệ giữa quy hoạch tổng thể Thành phố với quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch ngành, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, tránh chồng chéo về phạm vi, chức năng và thẩm quyền quản lý.

Đối với các khu vực đề xuất áp dụng cơ chế đặc thù, cần xác định rõ tiêu chí, quy mô, ranh giới và điều kiện triển khai, bảo đảm phù hợp quy định pháp luật và thuận lợi trong kiểm soát, quản lý.

Bên cạnh đó, định hướng phát triển đô thị nén, gia tăng mật độ xây dựng và khai thác không gian ngầm cần được nghiên cứu đồng bộ với năng lực hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian xanh và điều kiện sinh thái, tránh tạo thêm áp lực lên hệ thống giao thông, cấp thoát nước, trường học, y tế và các dịch vụ thiết yếu.

Công tác lập quy hoạch cũng cần rà soát đầy đủ các chỉ tiêu quản lý, cơ sở lựa chọn phương án và thứ tự ưu tiên đầu tư; cập nhật, kiểm chứng số liệu, nâng cao độ tin cậy của các dự báo dài hạn trước những biến động về dân số, kinh tế, công nghệ và môi trường.

Ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam phát biểu tại cuộc họp

Các ý kiến xoay quanh việc tăng cường công khai thông tin quy hoạch đô thị, nông thôn để người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý thuận lợi tiếp cận; rà soát các quy định về phân cấp, ủy quyền trong quản lý quy hoạch, bảo đảm chặt chẽ về pháp lý, rõ trách nhiệm và không phát sinh xung đột thẩm quyền.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm và có nhiều nội dung chuyên sâu của các chuyên gia, đại biểu tại cuộc họp.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, các ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ thêm nhiều vấn đề quan trọng giúp Thành phố tiếp tục hoàn thiện đồ án, bảo đảm chất lượng, tính khoa học và tính khả thi trong quá trình triển khai thực hiện.

Lãnh đạo Thành phố cho biết, quá trình xây dựng đồ án được Thành phố thực hiện nghiêm túc, thận trọng qua nhiều bước, với sự tham gia đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, trí thức và các nhà đầu tư chiến lược thông qua nhiều hội thảo, cuộc họp chuyên đề. Đồ án đã trải qua nhiều lần rà soát, chỉnh sửa, tiếp thu ý kiến và báo cáo các cấp có thẩm quyền. Qua mỗi lần hoàn thiện, nội dung đồ án ngày càng được bổ sung, làm rõ hơn về cơ sở chính trị, cơ sở lý luận cũng như định hướng phát triển Thành phố trong giai đoạn tới.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh phát biểu kết luận cuộc họp

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh đề nghị đơn vị tư vấn nghiêm túc tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp tại cuộc họp để tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện đồ án. Trong đó, cần chú trọng làm rõ các vấn đề lớn đang đặt ra đối với quá trình quản lý và phát triển Thành phố như ùn tắc giao thông, ngập úng, biến đổi khí hậu, nước biển dâng và yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số. Đây đều là những nội dung quan trọng, cần được nghiên cứu toàn diện, đề xuất giải pháp phù hợp, bảo đảm tính đồng bộ và khả năng triển khai trong thực tiễn.

Theo kế hoạch, UBND Thành phố phấn đấu hoàn thiện đồ án trình HĐND Thành phố xem xét tại kỳ họp chuyên đề dự kiến cuối tháng 10/2026  và triển khai các bước tiếp theo trong tháng 11/2026. Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hoàng Nguyên Dinh bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, đóng góp trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị liên quan để hoàn thiện đồ án với chất lượng cao nhất, tạo cơ sở quan trọng cho công tác quản lý, quy hoạch và phát triển Thành phố trong thời gian tới.