Chiến thắng vang dội cho Tây Ban Nha khi hai thành phố được vinh danh là những nơi xanh nhất EU. Những quốc gia nào đã bỏ lỡ cơ hội này?

Danh hiệu thành phố xanh nhất EU năm 2028 đã chính thức được trao, đánh dấu một chiến thắng vang dội cho Tây Ban Nha.

Các giải thưởng thường niên "Thủ đô Xanh Châu Âu" (European Green Capital) và "Lá Xanh" (Green Leaf) của Ủy ban Châu Âu nhằm vinh danh những thành phố đạt được tiến bộ rõ rệt về môi trường, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống cho cư dân.

Trước đó, vào tháng 6, một hội đồng độc lập đã chọn ra 8 ứng viên lọt vào vòng chung kết từ danh sách 27 thành phố đủ điều kiện, dựa trên các tiêu chí đánh giá đa dạng – từ chất lượng không khí, nguồn nước cho đến mức độ đa dạng sinh học và nỗ lực cắt giảm khí thải.

Có 5 thành phố tranh giải "Thủ đô Xanh": Aalborg (Đan Mạch), Bielsko-Biała (Ba Lan), Košice (Slovakia), Porto (Bồ Đào Nha) và Zaragoza (Tây Ban Nha). Ba thành phố còn lại – gồm Benidorm và Chiclana de la Frontera (Tây Ban Nha) cùng Estarreja (Bồ Đào Nha) – được chọn vào vòng chung kết giải "Lá Xanh", giải thưởng dành cho các thành phố có quy mô dân số nhỏ hơn.

Công bố thành phố xanh nhất châu Âu

Ngày 8/10, tại một buổi lễ trang trọng ở Guimarães (Bồ Đào Nha), thành phố Zaragoza đã được xướng tên là Thủ đô Xanh châu Âu năm 2028.

Thành phố này giành giải nhất nhờ "công tác quản trị mạnh mẽ và cam kết dài hạn, giúp thành phố ứng phó hiệu quả với những thách thức ngày càng gia tăng về khí hậu". Zaragoza – thành phố nhận được khoản tiền thưởng 600.000 euro – được đánh giá cao về các nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học đô thị, phát triển mảng xanh và sử dụng đất bền vững.

Thành phố cũng đã triển khai Quy hoạch Tổng thể về Hạ tầng Xanh, trong đó thiết lập "các chiến lược đa dạng nhằm tối đa hóa và kết nối các yếu tố xanh trên toàn đô thị".

Benidorm và Estarreja cũng gây ấn tượng với ban giám khảo nhờ cam kết mạnh mẽ trong việc kiến tạo không gian sống xanh hơn, lành mạnh hơn và bền vững hơn; cả hai thành phố này đều được trao danh hiệu "European Green Leaf" (Lá Xanh châu Âu) năm 2028. Mỗi thành phố sẽ nhận được 200.000 euro để thực hiện các dự án xanh và hoạt động vì cộng đồng.

Benidorm nổi bật với khả năng "quản lý hiệu quả áp lực từ du lịch đại chúng" song song với việc duy trì bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; trong khi đó, Estarreja được công nhận là "ví dụ điển hình" về chuyển đổi xanh, khi đã thành công vượt qua di sản công nghiệp cũ để hướng tới tương lai bền vững hơn.

"Các thành phố đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển đổi vì môi trường của châu Âu," bà Jessika Roswall, Ủy viên Châu Âu phụ trách Môi trường, Khả năng chống chịu về Nước và Nền kinh tế tuần hoàn cạnh tranh, cho biết.

"Đó là nơi chúng ta có thể biến các chính sách thành những thay đổi hữu hình bằng cách đưa thiên nhiên trở lại các khu dân cư để làm mát đường phố, giảm thiểu ô nhiễm không khí, nguồn nước và tiếng ồn, cũng như cải thiện công tác quản lý rác thải, qua đó kiến tạo những không gian sống lành mạnh và bền vững hơn để người dân sinh sống và phát triển."

Bà Roswall đã chúc mừng cả ba thành phố đoạt giải, đồng thời nhận định rằng nhiều thành phố tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thực sự là những đơn vị tiên phong trong lĩnh vực phát triển đô thị bền vững.

Bà nói thêm: "Tôi hy vọng kinh nghiệm của họ sẽ truyền cảm hứng cho nhiều thành phố khác tại châu Âu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi hướng tới những cộng đồng xanh hơn, có khả năng chống chịu tốt hơn."

Các thành phố xanh nhất châu Âu được đánh giá như thế nào?

EU đã khởi xướng Giải thưởng Thủ đô Xanh nhằm ghi nhận những thành phố đạt được tiến bộ rõ rệt trong việc giải quyết các vấn đề môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân.

Giải thưởng chính dành cho các thành phố có quy mô dân số trên 100.000 người. Các thành phố nhỏ hơn, với dân số từ 20.000 đến 100.000 người, sẽ tranh tài để giành danh hiệu "Lá Xanh" (Green Leaf).

Hội đồng chuyên gia đánh giá các ứng viên dựa trên bảy tiêu chí, bao gồm: mức độ trong lành của không khí và nguồn nước; công tác bảo vệ thiên nhiên và không gian xanh; quy trình quản lý chất thải và tiếng ồn; tốc độ cắt giảm khí thải; cũng như sự chuẩn bị ứng phó với các mối đe dọa như nắng nóng cực đoan và lũ lụt.

Các thành phố châu Âu đang thích ứng như thế nào với khí hậu nóng hơn?

Những thay đổi được EU ghi nhận là một phần của sự chuyển đổi tư duy đang diễn ra tại các thành phố trên khắp châu Âu. Khi mùa hè ngày càng nóng hơn và các hình thái thời tiết trở nên khó dự đoán, các nhà quy hoạch đô thị đang dành lại nhiều không gian hơn cho cây xanh, công viên và mặt nước.

Ví dụ, tại Barcelona, một số tuyến đường đã bị cấm xe cộ đi xuyên qua, trong khi những con đường khác được chuyển đổi thành công viên và khu vực dành cho người đi bộ.

Trong khi đó, tại Milan, dự án Bosco Verticale (Rừng thẳng đứng) mang đến một ví dụ nhỏ nhưng quan trọng về cách các thành phố có thể gia tăng mảng xanh ngay cả ở những nơi khan hiếm diện tích làm công viên. Hai tòa tháp dân cư này sở hữu hơn 21.000 cây xanh và cây bụi trên các sân thượng.

Tại Breda (Hà Lan), sự tham gia rộng rãi của người dân đã làm thay đổi diện mạo thành phố kể từ đầu thế kỷ này. Các mảng lát bê tông đã được thay thế bằng thảm cỏ, luống hoa và cây xanh. Các ngôi nhà và trường học cũng đã bổ sung thêm những khu vườn trên mái.

Ngày nay, 60% diện tích thành phố là không gian xanh – thành quả của hơn một thập kỷ nỗ lực, giúp Breda trở thành "Thành phố Công viên Quốc gia" đầu tiên của EU vào năm 2025.

Tuy nhiên, giải thưởng "Thành phố Xanh" (Green Cities Awards) không chỉ đơn thuần là việc trồng thêm cây xanh cho các tòa nhà hay đường phố. Thành phố Heilbronn của Đức đã giành danh hiệu "Thủ đô Xanh" năm 2027 nhờ đạt điểm cao về chất lượng không khí và nguồn nước, các chính sách giảm thiểu tiếng ồn và rác thải, cùng nhiều tiêu chí khác.