Hà Nội khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo, phát động Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026

Tìm kiếm những ý tưởng có khả năng hiện thực hóa

Được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, cuộc thi hướng tới sự tham gia của kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo. Không chỉ dừng ở việc đề xuất các giải pháp thiết kế, cuộc thi khuyến khích những mô hình có khả năng giải quyết đồng thời các vấn đề về chính sách, tài chính, quản trị và huy động nguồn lực cộng đồng.

Đáng chú ý, trong quá trình diễn ra cuộc thi, những phương án có tính khả thi sẽ được Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng UBND các xã, phường và các đơn vị liên quan xem xét triển khai thí điểm trong công tác chỉnh trang và cải tạo không gian công cộng.

Cuộc thi hướng tới mục tiêu tạo dựng môi trường thuận lợi cho sáng tạo trong đô thị, kết nối không gian công cộng với các giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống đương đại, đồng thời tìm kiếm giải pháp chuyển đổi những công trình, địa điểm đang bỏ trống hoặc hoạt động kém hiệu quả thành nguồn lực mới cho công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.

Các bài dự thi được chia thành ba hạng mục:

•             Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo: tái kích hoạt quảng trường, công viên, gầm cầu, nhà ga, phố đi bộ, khu tập thể cũ và các không gian công cộng nhằm tạo ra môi trường sáng tạo mở, có sự tham gia của cộng đồng.

•             Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng: đề xuất chuyển đổi nhà máy cũ, trụ sở dôi dư, các thiết chế văn hóa hoạt động chưa hiệu quả thành không gian phục vụ công nghiệp văn hóa.

•             Bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống: phát triển các mô hình sáng tạo tại làng nghề, làng cổ và khu vực ven đô, kết nối di sản với thiết kế, giáo dục, du lịch và thị trường đương đại.

Đánh thức không gian đô thị bằng tư duy sáng tạo bền vững

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, cho biết năm 2026 đánh dấu giai đoạn thành phố đẩy mạnh triển khai Đề án Thiết kế sáng tạo với chuỗi hoạt động kết nối cộng đồng sáng tạo, nghệ nhân, làng nghề và doanh nghiệp. Theo ông, việc phát động Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026 xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trong quá trình cải tạo các không gian công cộng của Thủ đô.

"Hà Nội có hàng trăm không gian công cộng với những đặc điểm lịch sử, cảnh quan và quy mô khác nhau, vì vậy cần những giải pháp thiết kế phù hợp cho từng địa điểm." Ông kỳ vọng cuộc thi sẽ tìm kiếm những ý tưởng có tính ứng dụng cao, góp phần nâng cao chất lượng không gian đô thị và tiếp tục khẳng định vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO.

Tiếp nối phần phát biểu của đại diện cơ quan quản lý, KTS. Hoàng Thúc Hào – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam – chia sẻ góc nhìn về vai trò của cuộc thi đối với quá trình phát triển hệ sinh thái sáng tạo của Hà Nội.

Theo ông, sau khi Hà Nội gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, nhiều không gian sáng tạo vẫn phát triển rời rạc, trong khi các di sản công nghiệp, nhà máy cũ, làng nghề và không gian công cộng vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng. Vì vậy, cuộc thi cần trở thành động lực thúc đẩy những ý tưởng có khả năng hiện thực hóa, gắn kết kiến trúc, nghệ thuật, cộng đồng và mô hình vận hành bền vững.

"Chúng ta không tìm kiếm những bản vẽ lý tưởng, chúng ta không chờ mong những câu chuyện, cách trình diễn trang trí cầu kỳ… Cái chúng ta tìm kiếm, cổ vũ là "Hành trình bền bỉ cùng nhau thúc đẩy, tôn vinh những cống hiến, những ý tưởng nhân văn". Chính sự bền bỉ không mệt mỏi của mỗi chúng ta sẽ quyết định cho việc gieo trồng ý thức xã hội về đổi mới sáng tạo bền vững”

KTS. Hoàng Thúc Hào cũng cho rằng việc tái sinh các không gian đô thị đòi hỏi tư duy liên ngành, kết hợp giữa bảo tồn thích ứng, lấy cộng đồng làm trung tâm và xây dựng các mô hình quản trị khả thi. Ông kỳ vọng cuộc thi sẽ tạo cơ hội để các kiến trúc sư trẻ, nghệ sĩ và sinh viên tiếp cận những vấn đề thực tiễn của đô thị, đồng thời tạo tiền đề để các ý tưởng xuất sắc được Hà Nội thí điểm triển khai, hướng tới xây dựng mạng lưới hạ tầng sáng tạo giai đoạn 2026–2030 và lan tỏa mô hình này tới nhiều địa phương trên cả nước.

Tiếp nối chương trình là tọa đàm "Nghệ thuật công cộng và bản sắc đô thị Hà Nội – Từ những điểm can thiệp đến hệ sinh thái sáng tạo", do nhà báo Bùi Thị Thanh Hương – Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc điều phối, với sự tham gia của KTS Đoàn Kỳ Thanh, nghệ sĩ Phong Punk cùng nhiều chuyên gia, đại biểu trong lĩnh vực kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa. Các diễn giả đã cùng trao đổi về khả năng biến những can thiệp nghệ thuật trong thời gian diễn ra lễ hội thành các hạ tầng sáng tạo có sức sống lâu dài, thay vì chỉ dừng lại ở những hoạt động mang tính sự kiện.

Trong khuôn khổ tọa đàm, Ban Tổ chức cũng giới thiệu dự án "Ngỡ ngàng Hà Nội" (Hanoi Surprises) do Phòng Quản lý Di sản (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kiến trúc, Nhóm Vác Tù Và và KTS. Đoàn Kỳ Thanh triển khai.

Dự án nghiên cứu 46 điểm nghệ thuật đường phố, được phân bổ theo năm nhóm không gian gồm Không gian Di sản, Không gian Kẻ chợ, Không gian Tương lai, Không gian Sinh thái và Không gian Cộng đồng. Các điểm nghiên cứu trải dài từ chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, khu phố cổ, gầm cầu, bãi giữa sông Hồng đến các khu tập thể cũ. Một số địa điểm sẽ được lựa chọn để triển khai thí điểm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Không chỉ là một dự án nghệ thuật công cộng, "Ngỡ ngàng Hà Nội" còn được xem là gợi mở trực tiếp cho các nhóm dự thi, đặc biệt ở hạng mục Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo, khi đặt ra bài toán làm thế nào để tái kích hoạt các không gian công cộng thông qua sự tham gia của cộng đồng và xây dựng những mô hình có khả năng vận hành bền vững trong đô thị.

Hướng tới một hệ sinh thái sáng tạo bền vững

Thông qua Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo, Ban Tổ chức kỳ vọng các cuộc thi, dự án nghệ thuật, hoạt động khảo sát và tọa đàm sẽ không tồn tại như những hoạt động riêng lẻ mà trở thành các hợp phần của một tiến trình dài hạn: phát hiện nguồn lực, kết nối cộng đồng, thử nghiệm giải pháp và từng bước xây dựng mô hình quản trị phù hợp.

Từ những không gian sẵn có, những cộng đồng đang hiện diện và các giá trị văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ, chương trình hướng tới xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo gắn với bản sắc Hà Nội, góp phần đưa sáng tạo trở thành động lực cho sự phát triển của đô thị trong tương lai.