Hòn đảo Hy Lạp giải quyết vấn đề rác thải bằng cách loại bỏ hoàn toàn bãi chôn lấp

Tilos, một hòn đảo thuộc quần đảo Dodecanese của Hy Lạp. Ảnh: Greek News Agenda

Tilos, một hòn đảo nhỏ của Hy Lạp, từng có thói quen chôn lấp rác thải trên sườn đồi. Bãi rác ngày càng phình to, trong khi gió cuốn rác nhựa bay khắp các bãi biển bên dưới.

Đây là vấn đề quen thuộc đối với các hòn đảo nhỏ. Cư dân và du khách đều tạo ra rác thải, nhưng việc vận chuyển rác đi nơi khác để tái chế hiếm khi mang lại hiệu quả kinh tế. Vì vậy, hầu hết các hòn đảo đành hy sinh một phần diện tích đất vốn đã khan hiếm để chôn lấp rác thải – giải pháp "khuất mắt trông coi".

Vài năm trước, Tilos đã thử nghiệm một cách làm khác. Hợp tác với Polygreen – một công ty Hy Lạp chuyên về kinh tế tuần hoàn – và nhận được sự hỗ trợ từ chính quyền Vùng Nam Aegean, hòn đảo này đã loại bỏ hoàn toàn các thùng rác công cộng trên đường phố và thay thế bằng dịch vụ thu gom rác tận nhà. Mỗi hộ gia đình và doanh nghiệp đều được cấp các loại túi riêng biệt để đựng rác tái chế và rác hữu cơ; mỗi túi đều được gắn mã QR.

Kết quả là, Tilos hiện trở thành hòn đảo đầu tiên trên thế giới đạt Chứng nhận "Thành phố Không rác thải" (Zero Waste Cities Certification), với tỷ lệ tái chế và ủ phân hữu cơ lên tới gần 90% – con số vượt xa cả mức trung bình của Hy Lạp lẫn Liên minh Châu Âu (EU).

Cách thức hoạt động

Toàn bộ rác thải thu gom từ người dân và doanh nghiệp được chuyển đến Trung tâm Đổi mới Tuần hoàn (Centre of Circular Innovation), nơi được xây dựng ngay trên nền bãi chôn lấp rác cũ.

"Đây là hòn đảo có phát sinh rác thải nhưng không chôn lấp bất cứ thứ gì," ông Spyros Kastanakis, quản lý dự án, chia sẻ với Euronews. "Tổng lượng rác là 330 tấn mỗi năm: 60% là rác tái chế, 30% là rác hữu cơ và 10% còn lại được dùng làm nhiên liệu cho các nhà máy xi măng."

Rác hữu cơ được ủ thành phân bón và cung cấp miễn phí cho nông dân địa phương. Các loại rác không thể tái chế được chuyển đổi thành nhiên liệu thay thế. Mọi thứ còn lại được phân loại thành 15 nhóm, nén lại và vận chuyển vào đất liền như một nguồn nguyên liệu thô có giá trị kinh tế. "Đây không còn là rác thải nữa – mà là nguyên liệu thô," ông Stathis Kontos, Tổng thư ký của Tilos, cho biết. "Mọi thứ đều có thể có một vòng đời thứ hai."

Hệ thống này chỉ hoạt động hiệu quả nếu người dân thực hiện phân loại rác đúng cách ngay tại nhà. Để đạt được điều đó, họ đã phải nỗ lực rất nhiều. "Trước tiên, chúng tôi đến các trường học và thuyết phục bọn trẻ," Thị trưởng Maria Kamma chia sẻ với Euronews. "Chính các em đã truyền đạt lại cho cha mẹ mình, và từ đó, thói quen này dần lan tỏa."

Dự án "Just Go Zero Tilos" đã sẵn sàng để mở rộng quy mô. Chính quyền khu vực đang lên kế hoạch nhân rộng mô hình này, giúp thêm nhiều hòn đảo nhỏ khác trên khắp Hy Lạp chấm dứt việc chôn lấp rác thải và bắt đầu xử lý rác theo đúng quy trình.